Samenvatting
Doel
Aanpak
Resultaat
Leerpatronen
Uploads (1)
De introductie van waterstof als nieuwe energiedrager in het energiesysteem kampt met het kip-eiprobleem: zonder vraag naar waterstof is er geen aanbod, en omgekeerd. Met dat in gedachten ging de provincie op zoek naar mogelijkheden om ketenpartijen bij elkaar te brengen. Dat kon het beste bij gevallen waarbij zij zelf ook aan het stuur zat. Eén thema werd waterstof in het openbaar vervoer (OV). De belangrijkste ketenpartijen zijn dan de provincie als opdrachtgever voor het OV, een busmaatschappij (vervoerder) als opdrachtnemer van de provincie en een tankstation-exploitant als leverancier van brandstof aan die busmaatschappij. Er was één waterstof tankstation binnen Gelderland. In Arnhem. Maar die had een te geringe capaciteit om voldoende waterstof voor bussen te kunnen leveren. Er waren verder twee Gelderse innovaties die in dat traject mogelijk een rol konden spelen: een efficiënte waterstofbus en een techniek om waterstof op druk te kunnen brengen, een mogelijk onderdeel van een tankstation. Hoe mooi zou het zijn als dit plan ook bij kon dragen aan hun marktintroductie.
Zo startte de provincie in het voorjaar van 2020 het gesprek met de drie vervoersbedrijven die in Gelderland het openbaar vervoer verzorgen: Arriva, Connexxion en Syntus. Arriva had als enige interesse, onder meer omdat ze nog geen ervaring hadden met het rijden op waterstof. En wilde er zelfs in investeren. Arriva verzorgt het OV in de Achterhoek. Provincie en Arriva gingen vervolgens samen op zoek naar een tankstation-exploitant en geschikte bussen. In Kuster energy werd een geschikte exploitant gevonden. Ook die zag kansen voor de toekomst en wilde ook investeren. Lokaal en vooruitstrevend kreeg de voorkeur boven een multinational. Met provinciale middelen, middelen voor waterstof vanuit Europa en private middelen (Kuster en Arriva), kwam de begroting rond. Na een uitgebreide selectie waarin Arriva als gebruiker het voortouw had, kwam de keuze niet op de Gelderse maar op een Poolse bus te liggen. Ervaring en groot wonnen van klein en innovatief. Kuster selecteerde in Resato een Nederlandse bouwer van waterstoftankstations. Samen boden zij ruimte om de innovatieve druktechniek in het station in te bouwen. De Europese subsidie bepaalde het aantal van 10 bussen en eiste een minimum aantal rijkilometers, een bepaalde minimale looptijd en dat het project binnen een bepaalde tijd afgerond moest zijn. Dat betekende dat de bussen vanaf januari 2022 op de weg moesten. De lopende concessie van Arriva duurde tot eind 2025. Dat paste. Kuster verlangde enige zekerheid voor hun investering, oftewel dat de bussen ook in de nieuwe concessie (na 2025) zouden blijven rijden. De provincie wilde in de nieuwe aanbesteding voor OV vanaf 2025 niet de eis opleggen om met waterstof te gaan rijden. De eis was en bleef voor iedere concessie zero emissie. De invulling daaarvan was aan de inschrijvende partij. Wel zou in de nieuwe aanbesteding de eis worden opgenomen dat de 10 bussen moesten worden overgenomen. Dat gaf voor Kuster enig perspectief dat ze dan vanaf 2025 ook zouden worden ingezet. De opdrachten voor de levering van 10 bussen, bouw en plaatsing van een tankstation en een contract voor levering van waterstof werden zomer 2020 gegeven. Opleverdatum december 2021.
In 1,5 jaar (zomer 2020 - december 2021) zijn 10 bussen gebouwd, is een waterstoftankstation ontworpen, gebouwd en geplaatst bij het bestaande station van Kuster in Doetinchem en liet Arriva de remise in Doetinchem aanpassen, chauffeurs trainen in het rijden met deze bussen en monteurs zich bekwamen voor onderhoud. Het tankstation bood ruimte voor de innovatieve druktechniek, maar die kon nog niet van begin af aan worden geplaatst. En toen: In oktober 2021 werd de eerste bus afgeleverd en in de remise in Doetinchem gestald. Vlak daarna ontstond brand in de remise waardoor bus en remise geheel afbrandden. In het zicht van de haven. Zo lang de oorzaak niet bekend was, werden de andere 9 bussen niet geleverd. Het kon immers aan de remise maar ook aan de bus hebben gelegen of een menselijke fout zijn geweest. Een gevoelige discussie. Onderzoek hiernaar duurde 1,5 jaar. Er was geen duidelijke 'schuldige' aan te wijzen. Omdat niet kon bewezen dat de bus zelf de aanleiding was, werden de overige 9 bestelde bussen alsnog geleverd. Vanaf april 2023 rijden die 9. Tankstation en bussen functioneren sindsdien naar volle tevredenheid. in februari 2022 viel Rusland Oekraine binnen. Dat leidde onder meer tot schrikbare verhoging van de prijs voor waterstof. Daarmee kreeg de begroting van Kuster een flinke klap. Er was geen andere mogelijkheid om het prijsverschil elders te halen. De provincie had niet meer geld beschikbaar en Arriva hield Kuster aan het contract. Kuster moest het uit eigen middelen compenseren. In het voorjaar 2024 deed de provincie uitvraag voor een nieuwe vervoerder voor de Achterhoek vanaf eind 2025. Hierin stond de afgesproken plicht tot overname van 10 waterstofbussen. Arriva won deze en zet de 9 resterende bussen in. de inbouw van de innovatieve druktechniek kwam niet van de grond. De ontwikkelaar werkte ook onvoldoende mee om alles tot een succes te maken. Uiteindelijk is daar dan ook van af gezien. Kuster greep met dit project de kans om hun plek in de waterstofwereld te vergroten. Ze verbinden zich met allerhande regionale initiatieven die groene waterstof produceren (bijvoorbeeld lokale windparken) en gebruikers van waterstof en werken aan meer tankstations. Distributie van brandstof is hun vak.
Waterstofbussen in het OV als aanjager van de systeemverandering voor waterstof. In oktober 2021 werd de eerste bus afgeleverd en in de remise in Doetinchem gestald. Vlak daarna ontstond brand in de remise waardoor bus en remise geheel afbrandden.Tankstation en bussen functioneren nu naar volle tevredenheid.
Na een week in Achterhoek rond te hebben gereden, presenteerde Arriva vrijdag de neuwe waterstofbus. Bijna anderhalf jaar ging de eerste waterstofbus en het busdepot van Arriva in vlammen op. Het incident is ontstaan omdat het veiligheidssysteem, waarbij gelekte waterstof wordt ontvlamd, in het busdepot afging.
Reacties (0)